Kirişler

Eğilme etkisi altındaki çubuklar kiriş adını alır. Çelik yapılarda kullanılan kirişler;

- Dolu gövdeli kirişler

- Kafes kirişler

- Gergili kirişler

olarak sınıflandırılabilir.

Dolu gövdeli kirişler

Dolu gövdeli kirişler, özellikle eğilmeye çalışan çubuklardır. Çelik yapılarda dolu gövdeli kirişler olarak,

1) Profil (putrel) kirişler

2) Yapma (bileşik) kirişler

söz konusudur.

Profil kirişler tek bir profille teşkil edilen kirişlerdir. Yapma kirişler ise çeşitli elemanların, mukavemet bakımından beraber çalışacak şekilde, perçin veya kaynakla birleştirilmesiyle oluşturulan kirişlerdir.

Dolu gövdeli kirişlerin, elastisite teorisine göre kesit, ek ve birleşim hesapları, normal gerilmelerin kiriş yüksekliğince lineer dağıldığı kabulüne dayanır.

 

Kafes kirişler

Çekme ve basınç çubuklarından oluşan taşıyıcı sistemlere kafes kiriş denir. Düzlem kafes kirişler ile uzay kafes kirişler söz konusudur. Düzlem kafes kirişlerde çubuk eksenleri aynı bir düzlem içinde bulunur. Çubukların birleşim yerlerine düğüm noktaları denir. Çubuk eksenlerini belirten doğru çizgilerden meydana gelen şekle kafes kirişin sistem şekli denir. Sistem çizgileri (çubuk eksenleri) düğüm noktalarında , geometrik anlamda bir noktada kesiştirilerek çubuklara eksenel kuvvet gelmesi sağlanmış olur. Düğüm noktalarının teşkllerinde çubukların birleşimlerinin, kafes kiriş teorisindeki mafsal kabulüne uygun olmamasından dolayı meydana gelecek sekonder gerilmelerin ihmal edilebileceğini teorik araştırmalar göstermiştir.

Büyük açıklık, büyük kiriş yüksekliği hallerinde kafes kirişler dolu gövdeli kirişlere tercih edilmiştir.Düzlem kafes kirişler, üst ve alt başlık çubukları ile bunların arasında bulunan örgü çubuklarından oluşur. Düşey örgü çubuklarına dikme, eğik olanlarına da diyagonal denir.

 

Gergili kirişler

Eğilmeye çalışan dolu gövdeli bir kirişin altında, uçlarına bağlı bir gergi ve kiriş ile gergi arasında dikme teşkil edilmek suretiyle, bu kiriş açıklıkta da elastik olarak mesnetlendirilmiş olur. buna karşın gergide gelen çekme kuvvetinin yatay bileşeni kirişe basınç kuvveti olarak etkir. Kiriş, basınç ve eğilmeye çalışan bir çubuk durumuna geldiğinden buna göre tahkiki yapılmalıdır.